69 rocznica tragicznego pożaru w Wielopolu

Jedną z największych tragedii, jaka rozegrała się na terenie powiatu ropczycko-sędziszowskiego w czasach współczesnych, był pożar kina w Wielopolu Skrzyńskim. Zginęło wówczas 58 osób, głównie dzieci, wielu zostało rannych.

Image Not Found

Drewniany barak, który pełnił rolę miejsca imprez kulturalnych i okolicznościowych

11 maja 1955 r. do Wielopola Skrzyńskiego przyjechało kino objazdowe, które miało wyświetlić polską komedię „Sprawa do załatwienia”. Pracownicy kina zażądali przygotowania wnętrza baraku do wyświetlenia filmu – na scenie umieszczono ekran, do sali wniesiono drewniane ławy. Stół, na którym pracownicy kina postawili projektor, został ustawiony obok wejścia (pracownicy kina nie chcieli wnosić dalej sprzętu). Ponadto na żądanie pracowników kina zabito deskami wszystkie okna i zamknięto wejścia do baraku – oprócz tego, obok którego stał projektor (pracownicy kina objazdowego nie chcieli, żeby do kina przez okna wchodzili widzowie bez biletów ale również nie chcieli stać i pilnować okien podczas seansów; wszyscy usiedli potem na krzesłach za stołem). Na stole oprócz projektora rozłożono 10 zwojów taśmy filmowej wyjętych z pudeł (o łącznej wadze 18 kg; były to dwa zwoje Kroniki Filmowej i 8 filmu, czas projekcji każdego zwoju to 10 minut); było to poważne naruszenie zasad pracy z taśmą filmową wykonaną z bardzo łatwopalnego celuloidu, ponieważ należało nieużywaną w danej chwili taśmę przechowywać w metalowych pudłach, daleko od projektora i źródeł ognia. Budynek nie posiadał wyposażenia przeciwpożarowego, a ponadto w dużej sali były zawieszone liczne ozdoby z papieru (w tej sali odbywały się regularnie potańcówki), dodatkowo drewno, z którego był zbudowany barak, było wysuszone, bo wcześniej długo nie padały deszcze. Z powodu tego, że seans miał zacząć się dopiero po godz. 20 (po nabożeństwie majowym), pracownicy kina podczas oczekiwania pili wódkę, tak, że do wyświetlania filmu przystąpili mniej lub bardziej pijani.

Na seans przybyło około 200 widzów, w większości dzieci i młodzież. Według relacji świadków pijani pracownicy kina palili papierosy, siedząc lub stojąc przy stole z projektorem i taśmami filmowymi, a niedopałki rzucali na podłogę (w tym miejscu drewniana podłoga była obita blachą), papierosy w tym miejscu także palili niektórzy widzowie. Gdy operator wyjął z projektora czwarty zwój, który się skończył, to albo na ten zwój wypadł mu z ust zapalony papieros albo też zwisający koniec taśmy filmowej dotknął niedogaszonego niedopałka papierosa na podłodze (zeznania świadków były rozbieżne). Zwój zapłonął od razu i operator rzucił go na podłogę. Jednak część kropli płonącego celuloidu spadła na pozostałe zwoje leżące na stole, które zapłonęły, a inna część z kolei spadła na podłogę nieobitą blachą, która także zajęła się ogniem, a od niej błyskawicznie zajęła się reszta baraku. Pracownicy kina uciekli przez drzwi i w obawie przed samosądem schronili się na posterunku MO. Widzowie natomiast zostali uwięzieni w środku płonącego baraku (płomienie wokół stołu zablokowały drzwi).

Część ludzi uciekła przez okno, w którym deski wybił ławą siedzący obok strażak. Pozostali próbowali dopchnąć się do innych wyjść (nie wiedzieli, że są zamknięte) i okien, ale padali na płonącą podłogę duszeni w ścisku i zatruci dymem z płonących taśm filmowych. Uratowali się ci, którzy byli przy ścianie, która wskutek nacisku ludzi zawaliła się. Z powodu wielkiej siły pożaru niewiele pomogła nawet interwencja miejscowej ochotniczej straży pożarnej przybyłej po 11 minutach (strażacy w większości byli na seansie – po uratowaniu się musieli wpierw dobiec do remizy, wyłamać drzwi i dotrzeć do pożaru ze sprzętem). Kiedy strażacy zdołali przewrócić płonącą ścianę przy tylnym wyjściu ujrzeli płonące zwłoki (głównie dzieci) na podłodze.

Wielu Wielopolan w obliczu pożaru włączyło się do akcji ratunkowej, jak m.in. Kazimierz Gąsior i Józef Para, którzy zginęli, gdy weszli do płonącego budynku, aby ratować zaczadzonych.

Na zbiorowym pogrzebie ofiar byli obecni przedstawiciele UB i Milicji Obywatelskiej. Roman Lipa, miejscowy fotograf, został poinformowany o zakazie fotografowania ceremonii, zaś funkcjonariusze UB nie opuszczali go aż do jej końca. Z tego powodu nie istnieją żadne fotografie z tamtego wydarzenia, a jedynie obraz, który Lipa namalował 40 lat później.

W sobotnie popołudnie, zaraz po pogrzebie do Wielopola przyjechała ekipa z pobliskich Ropczyc. Robotnicy mieli uprzątnąć pogorzelisko. Łopatami zbierali popiół, w którym były resztki zwęglonych kończyn. Zamiast wywieść je na cmentarz, zaczęli wywozić na drogę do Targowicy i zasypywać nimi dziury w drodze. W końcu ktoś z mieszkańców Wielopola zauważył, co robią. Doszło do awantury. Chcąc, nie chcąc ekipa zebrała resztki ciał i pochowano je w zbiorowym grobie. Jest na nim napis – Nierozpoznane części ciał ofiar pożaru 11.05.1955 roku.

Wszyscy pracownicy kina, jak i niektórzy ich przełożeni, zostali skazani na kary więzienia.

W drugiej połowie lat 80. w miejscu pożaru odsłonięto pomnik z krzyżem i tablicą upamiętniającą zdarzenie i jego ofiary.

Image Not Found

Pomnik ofiar pożaru, stojący w miejscu tragedii

Pełna lista ofiar:

Józef Para (†34 l.), jego córka Aleksandra (†8 l.)

Regina Jaworek (†12 l.)

Anna Zabiegała († 14 l.), jej siostra Teresa († 16 l.)

Maria Kołczak(† 11 l.), jej brat Jan (†5 l.)

Jan Siuśko (†44 l.), jego córka Zofia (†10 l.)

Józef Froń (†7 l.), jego siostra Zofia († 12 l.)

Stanisława Kozioł(†40 l.)

Tadeusz Malski(† 17 l.)

Lucyna Poręba († 12 l.)

Bronisława Ozga (†15 l.)

Maria Olech († 12 l.)

Felicja Ozga († 11 l.)

Izabela Bujak († 15 l.)

Zdzisław Wojnarowski († 9 l.)

Eugeniusz Kowal (†16 l.)

Edward Pazdan (†10 l.)

Józefa Wilk (†17 l.)

Józef Drozd (†38 l.)

Emilia Duwer (†15 l.)

Helena Misiorek (†15 l.)

Helena Gąsior (†12 l.), jej siostra Zofia (†15 l.)

Aleksander Ciołkosz (†19 .l)

Genowefa Świerald (†30 l.)

Krystyna Jaworek (†18 l.)

Maria Trałka (†11 l.)

Tadeusz Mucha(† 11 l.), jego siostra Janina (†14 l.)

Krystyna Kleofas (†13 l.)

Michalina Ozga (†14 l.)

Marek Mielczarek (†8 l.)

Stanisław Król († 10l.)

Zygmunt Zagórski (†16 l.)

Adam Stwarz (†11 l.)

Krystyna Prokopowicz († 14 l.), jej siostra Barbara († 12l.), jej brat Adam († 8 l.)

Zygmunt Kleofas (†8 l.)

Stanisław Longosz (†16 l.), jego brat Marian (†11 l.)

Emilia Czaja († 14l.)

Kazimierz Ogrodnik (†14 l.)

Julian Rogowski († 15l.)

Bronisława Małecka (†61 l.

Henryk Pająk (†7 l.)

Szczepan Skałuba († 66l.)

Maria Jajko († 11l.)

Walentyna Szymańska († 15 l.)

Jan Ciołkosz († 15 l.)

Czesław Błażejowski (†15 l.)

Salomea Ślusarczyk (†40 l.), jej córka Helena († 8l.)

Kazimierz Gąsior (†31 l.)

Źródło: Janusz Klich: „Piekło w kinie – tragedia w Wielopolu Skrzyńskim” oraz Dariusz Burliński:  „Szczątkami spalonych ludzi chciano załatać dziury w drodze. Pożar w Wielopolu Skrzyńskim na Rzeszowszczyźnie” Dziennik Fakt z 11.05.2021

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *